Św. Justyn to filozof rzymski, męczennik.

Urodził się około roku 100 w Nablus (dziś Sychem, a w tamtych czasach Flavia Neapolis)) w Samarii jako poganin. Jego rodzice byli prawdopodobnie Rzymianami, co sugeruje imię ojca – Pryskus. Zapewnili synowi klasyczne wykształcenie, w skład którego wchodziły: historia, poezja, retoryka i filozofia. To właśnie dzięki filozofii Justyn nawrócił się na wiarę chrześcijańską w wieku 30 lat. Przyczynami jego nawrócenia były z jednej strony czytanie Pisma świętego i rozważanie jego treści, a z drugiej strony świadectwa męczenników i ich bohaterskich, radosnych śmierci dla Chrystusa.

Justyn używał swoich zdolności filozoficznych do prowadzenia sporu z poganami i wyjaśniania im wiary. Robił to często i chętnie. Na przykład w 135 r. spotkał się w Efezie z pewnym rabinem żydowskim, Tryfonem, i odbył z nim wielogodzinną dyskusję. Jako efekt tej dyskusji powstało dzieło św. Justyna Dialog z Żydem Tryfonem.

W Rzymie w 150 r. założył chrześcijańską szkołę publicznej debaty. Tu powstały jego dzieła – dwie apologie, w których zawarł filozoficzną obronę chrześcijaństwa. Wykazywał w nich jak mylne były poglądy pogan o chrześcijanach i religii. Obalał też zarzuty stawiane chrześcijanom przez pogan.

W jednej z dysput publicznie ośmieszył cynika Krescensa. Tu też, na skutek swojej działalności św. Justyn i sześciu jego uczniów zostało aresztowanych za odmowę oddawania publicznej czci państwowym pogańskim bóstwom. Niektórzy uważali, że była to zemsta Krescensa. Uwięzionych doprowadzono do prefekta Juniusza Rustyka, który zaproponował Justynowi uwolnienie w zamian za złożenie ofiary rzymskim bogom. Lecz Justyn odmówił, twierdząc, że za swą wierność otrzyma nagrodę w Niebie. Zgodnie z rzymskim prawem wszystkich siedmiu uwięzionych najpierw publicznie wychłostano, a potem ścięto mieczem.

Relikwie świętego znajdują się w Rzymie w bazylice św. Wawrzyńca za Murami, w Kolonii w Niemczech i w Namur w Belgii, ale nie jest pewne, czy są to rzeczywiście jego relikwie.

Św. Justyn Filozof jest patronem apologetów, wykładowców, mówców, prelegentów i filozofów. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych apologetów (obrońców) chrześcijaństwa, a jego dzieła stanowią istotne źródło poznania organizacji i struktury, liturgii i obrzędów oraz nauki Kościoła pierwszych wieków chrześcijaństwa.

W ikonografii przedstawiany jest najczęściej w płaszczu uczonego, a także z piórem, z księgą, z wołem albo z mieczem.

Do 1969 r. święto św. Justyna obchodzono 14 kwietnia. Obecnie w Kościele łacińskim jego pamiątkę obchodzimy 1 czerwca, tak jak i w Kościele greckim.

Justyn pochodzi z łaciny, gdzie iustus znaczy „sprawiedliwy”.